Chuka University Digital Repository
Chuka University Repository is a Digital Hub for Knowledge Output From Chuka University.
Communities in DSpace
Select a community to browse its collections.
Recent Submissions
Usawiri wa Motifu za Kimazingira Katika Tamthilia ya Kiswahili: Tathmini ya Majira ya Utasa (Arege, 2015)
(East African Nature & Science Organization (EANSO), 2022-06-10) Njeru, Mary K.; Kobia, John M.; Musyimi, Dorcas M.
Mkakati Wa Uhalalishaji wa Kimamlaka katika Hotuba Teule za Marais wa Tanzania katika Vikao vya Pamoja vya Mabunge ya Kitaifa, Kenya
(East African Nature & Science Organization (EANSO), 2025-09-05) Dimbu, Sammy; Kobia, John; Kanyua, Mary
Makala hii ilihusu uhalalishaji wa kimamlaka katika hotuba teule za Marais
wa Tanzania katika vikao vya pamoja vya Mabunge ya Kitaifa nchini Kenya.
Nadharia iliyoongoza makala hii ni Uchanganuzi Makinifu wa diskosi.
Nadharia hii hudokeza kuwa lugha kivyake haina mamlaka, bali huyapata
itumiwapo na wenye mamlaka katika miundo ya kijamii. Sampuli ya makala
hii ilipakuliwa kutoka kumbukumbu za kudumu za Mabunge ya Kitaifa
nchini Kenya zilizoko mtandaoni. Diskosi za hotuba teule za Marais Jakaya
Kikwete na Samia Suluhu zilizo sampuli ya makala hii ni zile
zilizowasilishwa kati ya miaka (2013-2022). Kipindi hiki ni awamu ya 11 na
awamu ya pili na tatu ya Mabunge ya Kitaifa na Seneti nchini Kenya. Jumla
ya hotuba mbili ziliteuliwa kimakusudi kwa kujikita kwenye mbinu ya
uchanganuzi wa yaliyomo. Kifaa cha utafiti kilichotumika katika ukusanyaji
wa data ni orodha ya ukaguzi. Muundo wa kimaelezo ulitumika katika
kukusanya, kuchambua na kuwasilisha matokeo ya makala. Data ya makala
hii ilikusanywa kutokana na mchakato wa usomaji wa kina wa hotuba teule.
Matokeo ya makala hii yalidhihirisha kuwa mikakati ya kibinafsi,
wataalamu, mfano wa kuigwa, yasiyo binafsi, upatanishi wa kimila. Makala
hii ilipendekeza kuwa utafiti wa baadaye ufanywe kuhusu namna vipengele
vya mkakati wa uhalalishaji wa mamlaka hutambulisha wahutubu katika
hotuba za kisiasa.
Motifu ya Ukame katika Tamthilia za Janga la Werevu (Mohamed, 2011) na Majira ya Utasa (Arege, 2015)
(East African Journal of Swahili Studies, 2022-02-04) Njeru, Mary K.; Kobia, John M.; Musyimi, Dorcas M.
Suala la ukame limeanza kupata umakini mwingi kwa sababu ya
kuongezeka kwa hivi karibuni kwa marudio na makali yake. Mathalani, ni
mwanzo wa maafa yanayoaminika kuwa chanzo cha kimsingi cha baa la
njaa kwa ajili ya uharibifu wa mazao. Kadhalika, ni kutokana na makali ya
ukame katika mataifa mbalimbali Barani Afrika na ulimwenguni kwa
jumla, ambapo kumeibuka mijadala mizito miongoni mwa washikadau
mbalimbali wa masuala ya kimazingira kote ulimwenguni. Tangu
kuvumbuliwa kwa uwanja wa fasihi mazingira miaka ya tisini, waandishi
wa kifasihi wamejihusisha katika masuala ya kimazingira ili kuchangia
katika utatuzi wa matatizo yanayotokana na uharibifu wa mazingira. Kwa
msingi huu, makala hii inajadili namna watunzi wa tamthilia za Janga la
Werevu (Mohamed, 2011) na Majira ya Utasa (Arege, 2015) wamesawiri
motifu ya ukame kama suala mojawapo la kimazingira kwa lengo la kuweka
wazi chanzo na athari zake katika jamii. Makala hii iliongozwa na nadharia
ya Uhakiki wa Kiekolojia iliyoasisiwa na Glotferty (1996). Nadharia hii
hujikita katika uchambuzi wa kazi za kifasihi kwa kuonyesha uhusiano na
utegemeano baina ya binadamu na mazingira. Utafiti ulifanyiwa maktabani
ambapo uteuzi wa sampuli wa kimakusudi ulitumiwa kuteua matini teule.
Data ya utafiti ilikusanywa kupitia usomaji wa kina wa matini teule.
Kutokana na matokeo ya makala hii, ilibainika kwamba, waandishi wa
tamthilia teule wamesawiri suala la ukame kwa namna mbalimbali kwa
kuangazia chanzo na athari zake. Hivyo, makala hii imethibitisha kwamba,
fasihi ya Kiswahili ni nyenzo muhimu ambayo inaweza kutumika katika
kuangazia masuala yanayoathiri jamii. Vilevile, utafiti huu ni muhimu kwa
washikadau wote wa masuala ya kimazingira Barani Afrika na ulimwengu
kwa jumla.
Masuala Ibuka Yanayowasilishwa katika Vikatuni vya Ubongo Kids
(East African Journal of Swahili Studies, 2025-11-11) Opondo, Stephen Odiwuor; Kanyua, Mary; Ntiba, Onesmus
Utafiti huu ulilenga kujadili masuala ibuka kwenye vikatuni vya Ubongo Kids.
Utafiti huu uliongozwa na nadharia ya Elimu Burudani ambayo iliwekewa
msingi na Miguel Sabido (2003). Elimu Burudani ni nadharia iliyofumwa
kuelimisha na kubadilisha mitazamo ya jamii kupitia burudani. Nadharia ya
Elimu Burudani ilimsaidia mtafiti kuelewa jinsi vikatuni vya Ubongo Kids
vinavyoelezea hali halisi kuhusu maisha ya watu na jinsi watazamaji wanaweza
kuchochewa kujenga maana fulani kwa kulinganisha matukio katika kipindi na
maisha yao. Sampuli ya utafiti ilipatikana kwa kutumia mbinu ya usampulishaji
kimaksudi. Mbinu ya usampulishaji kimaksudi ilimhitaji mtafiti kuamua kwa
hiari yake sampuli iliyoweza kumpa data kutoka kwa video inayohusiana na
lengo la utafiti. Ukusanyaji wa data ulitumia mbinu ya kiwango kifu ambapo
hakuna masuala au maarifa mapya yaliyobainika na data ilianza kujirudia,
jambo linaloashiria kuwa ukubwa wa sampuli uliokusudiwa umefikiwa. Hivyo,
mtafiti aliteua video 10. Uteuzi wa video ulizingatia masuala ibuka, ubora wa
elimu kupitia burudani, na uhusiano wa moja kwa moja na malengo ya utafiti.
Pia, video zilichaguliwa kulingana na ubora wa kiufundi na kipindi cha ubunifu
kati ya mwaka wa 2014 na 2025. Data ilikusanywa kwa kutazama kauli na
matendo yaliyoashiria masuala ibuka na kauli yao kunukuliwa. Uchanganuzi
pamoja na uwasilishaji wa data ulifanyika kwa njia ya maelezo. Utafiti ulibaini
kuwa masuala ibuka katika vikatuui vya Ubongo Kids huwasilishwa kwa njia
rahisi kueleweka, yakilenga kuelimisha watoto kuhusu changamoto za sasa
kama mabadiliko ya tabianchi, ulinzi wa watoto, matumizi salama ya
teknolojia, umuhimu wa lishe bora, elimu na usafi wa mazingira. Matokeo ya
utafiti yatawafaidi walimu, wakuza mitalaa na watafiti wengine kwa kuonyesha
ufaafu wa vipindi vya watoto kama kiungo muhimu cha elimu kando na
kuburudisha.
Mahusiano ya Uwezo katika Muwala wa Mada katika Hotuba Teule za Marais Kikwete na Samia, Kenya
(East African Journal of Swahili Studies, 2025-09-05) Dimbu, Sammy; Kobia, John; Kanyua, Mary
Muwala huchukuliwa kuwa kipengele cha diskosi ambacho hufasiriwa kulingana
na muktadha na hujumuisha dhana zinazohusiana, utathmini na msemezano.
Makala hii iliangazia makala muwala wa mada katika hotuba teule za Marais
Jakaya Kikwete (Kikwete) na Samia Suluhu (Samia). Nadharia iliyoongoza
makala hii ni Uchanganuzi Makinifu wa Diskosi. Nadharia hii hudokeza kuwa
lugha yenyewe haina mamlaka bali huyapata inapotumiwa na wenye mamlaka
katika miundo ya kijamii. Sampuli ya makala hii ilipakuliwa kutoka
Kumbukumbu za Kudumu za Mabunge ya Kitaifa nchini Kenya zilizoko
mtandaoni. Diskosi za hotuba teule zilizo sampuli ya makala hii ni zile
zilizowasilishwa kwa lugha ya Kiswahili baina ya miaka (2013-2022). Kipindi
hiki ni awamu ya 11 na 12 ya Bunge la Kitaifa na awamu ya 2 na 3 ya Bunge la
Seneti nchini Kenya. Jumla ya hotuba 2 ziliteuliwa kimakusudi kwa kujikita
kwenye mbinu ya uchanganuzi wa yaliyomo. Muundo wa kimaelezo ulitumika
katika kukusanya, kuchambua na kuwasilisha matokeo ya utafiti. Data ya makala
hii ilikusanywa kutokana na mchakato wa usomaji wa kina wa hotuba teule. Data
iliainishwa kulingana na maswali ya utafiti. Matokeo yalibainisha kuwa
vipengele vya kigezo cha hali, washiriki katika diskosi, madhumuni ya
mawasiliano, kitendo neni kilichotendwa na kaida za mawasiliano yalikuza
muwala wa mada katika hotuba teule. Makala hii ilibainisha namna masuala ya
kimuktadha huchangia muwala wa ndani na wa kijumla ili kuleta uelewaji wa
diskosi ili kukuza mahusiano ya uwezo katika diskosi. Makala hii ilipendekeza
tafiti za baadae zifanywe kuhusu namna vibainishi vya muktadha wa diskosi
hukuza maana ya implikecha.